KRİZ ANALİZİ-YÖNETİMİ KAVRAMLAR-TERİMLER SÖZLÜĞÜ
TÜBİTAK /SOBAG 1001 Projesi / Proje No. 112K172
Türkiye'de Dış Politika Krizlerinde Karar Verme ve Kriz Yönetimi Süreç Analizi

logotdp

ÜYE GİRİŞ

Sitemize Hoş Geldiniz

Yine Bekleriz, Dileriz Yararlı Olmuştur...

S5 Register

  • Üyelik

KRİZ ANALİZİ-YÖNETİMİ KAVRAMLAR-TERİMLER SÖZLÜĞÜ

Search for glossary terms (regular expression allowed)
Begin with Contains Exact termSounds like

Glossaries

Term Definition
MAĞDURİYET ALGISI KRİZİ
Krizi Yaratan Olayın Etkisine Göre Tasnif 
Kod: E-8
 

Mağduriyet Algısı Krizi

Kriz olarak adlandıracağımız olay  taraflardan birinin [genellikle saldırgan tarafın] kendini mağdur olarak görmesinden doğabileceği gibi etkisi bakımından krize neden olan olay ve/ya saldırgan davranış savunmacı taraf bakımndan da mağduriyet algısı yaratabilir ve savunmacı tarafı tepki göstermeye zorlar. Ancak bu tepki çeşitli özgün nedenlerden dolayı her zaman savunmacı tarafın haklarını korumaya yetmeyebilir. Böylesi durumlarda taraflar arasındaki güç dengesini ya tersine çevirmek yoluyla dengenin eşitlenmesi veya asimetrik dengenin leyhe çevrilmesi gerekir. 

Savunmacı taraf açısından uyuşmazlık, çatışma evrelerinde saldırgan tarafın giriştiği tırmandırıcı [tetikleyici] sözsel/eylemsel girişimler mağduriyet algısı yaratıyor ise bu durumda kriz yönetim stratejilerinden biri uygulamaya konularak saldırganın eyleminden caydırılmasına veya durudurulmasına çalışılır.

Savunmacı açıdan verilecek örnek: 1974 sonrasında Yunanistan'ın Ege Denizi'nde kıta sahanlığı uyuşmazlığında ulusal karasularını 6 deniz milinin ötesine genişleterek kıta sahanlığı uyuşmazlığında avantaj yaratmaya çalışmasını örnek olarak verebiliriz. Türkiye, Yunanistan'ın bu yönde bir eyleminin ulusal çıkarları ve egemenlik hakları açısından mağduriyet yaratacağını ileri sürerek bu durumu savaş nedeni (casus belli) olarak gördüğünü açıklamıştır. Türkiye'nin bu kararı krizi tırmandırmakla birlikte Yunanistan açısından sınanması bakımından kabul edilemez bir risk yaratmıştır. 

Saldırgan açısından verilecek örnek: 1991 yılında Irak'ın Kuveyt'e ilişkin siyasası bu açıdan ilginç bir örnektir. Irak'ın Kuveyt'e saldırmadan önce dillendirdiği mağduriyet söyleminde söz konusu toprakların kendisinden kopartılmış olduğu, İran ile girişmiş olduğu savaş sırasında bu bölgede Kuveyt'in Irak'a ait petrol kuyularını haksız olarak işlettiğine yönelik gerekçeler sıralanmış ve mağduriyetinin giderilmesi için kendisinden  kopartılan bu toprakların Irak topraklarına katılması gerektiği dillendirilmiştir.


 

 

MEDYANIN KIŞKIRTMASI
Krizi Tetikleyen Olayın Niteliğine Göre Tasnif 
Kod: D-3
 RİT

Medyanın Kışkırtması

Uyuşmazlık evresinde taraflar arasında sözsel olarak ortaya çıkan görüş ayrılıkları süreç içerisidne taraflardan biri ve/ya her ikisinin kendi ulusal-uluslararası kamoyları önünde tartışılmaya başlandığında kitle iletişim araçları uyuşmazlık konusunu taraflar arasında gerginliği tırmandıracak şekilde gündemde tartışmaya ve sansasyonel boyutuyla işlemeye çalışır. Medyanın uyuşmazlıkla bu denli ilgilenmesi bir süre sonra siyasi karar alıcıların hareket sahalarını daraltacak ve karar almalarını zorlaştıracak bir etki yaratır. Siyasi karar alıcılar medyanın baskısına daha fazla karşı koyamayarak tutumlarını sertleştirebilirler; bu ise çatışma evresinden kriz evresine geçiş demektir....

Bazı durumlarda ise siyasi karar alıcılar dış politikada ve/ya ilgili konuda yürüttükleri müzakerelerde ulusal kamuoylarının desteğini yanlarında görmek için basını kanaat oluşturucu bir araç olarak ullanmaya yönelebilirler...

 

1955 yılındaki 6-7 Eylül 1955 olayları...

1996 yılında yaşanan Kardak Kayalıkları uyuşmazlığında her iki ülke medyasının oynadığı kışkırtıcı rol bu açıdan önemli örneklerdendir...


 

MEŞRUİYET KRİZİ
Krizi Çıkaran Tarafın Niyetine Göre Tasnif 
Kod: N
 N2

Meşruiyet Krizi

Krizi çıkaran taraf kriz yaratan olayı meşruiyet sağlamak amacıyla başlatabilir. Savunmacı taraf için meşruiyet krizi ise daha önce tanınmış olan veya tanınmasını istediği hak ve statüyü korumaya ilişkin olabilir. 

Saldırgan tarafın başlatmış olacağı bir fiili durum yaratma çabası ise saldırgan tarafın haksız eylemine meşruiyet sağlamayı hedefleyebilir.


 

MEŞRULUK SORGULANMASI

Krizi Tetikleyen Olayın Etkisine Göre Tasnif 

Kod: D_3
 DD

Meşruluk Sorgulanması

Uyuşmazlığı çatışma evresinden kriz evresine taşıyan sözsel/eylemsel davranış savunmacı taraf açısından temel değerlerin hatta var oluşun dayandığı bir statüyü, dolayısıyla savunmacı tarafın temel değerlerinin meşruluğunu sorgulayan nitelikte olabilir. Algısal olarak savunmacı tarafın önemli değer, çıkar, saygınlık, var oluş vd önceliklerinin tartışmaya açılmış olması savunmacı tarafın tepki vermesini gerektirdiğinden krizin tetikleyicisi olarak görülebilir.

Diğer yandan saldırgan taraf bir kriz yaratarak mevcut stükoda bir değişikliği gerçekleştirmeye çalışıyor ise bunu kolaylaştıracak seçeneklerden biri mevcut statükonun meşruiyetini tartışmaya açmak ve karşı tarafın uygulamasını tanımadığın gösterecek eylemler icra etmektir.

Bazı durumlarda savunamcı taraf da bu tür bir sözsel/eylemsel davranışı sergileyebilir; henüz üzerinde uzlaşılmış bir statü yok ve taraflardan biri diğerinden önce hak iddiasını yansıtan girişimleri uygulamaya başlamış ise savunmacı taraf bu uygulamaları tanımadığını ve kendisinin de hak sahibi olduğunu göstermek, karşı tarafa kabul ettirmek için halihazırdaki durumu meşruluk açısından tartışmaya açabilir.

Savunmacı niteliğiyle örnek: Türkiye'nin Ege Denizi'nde sadece Yunanistan'ın değil Türkiye'nin de egemenlik hak ve çıkarlarının bulunduğunu göstermek, Yunanistan'a bu durumu müzakere etmek gerektiğini kabul ettirmek için başlatmış olduğu Ege Denizi'nde Türk kıta sahanlığı iddiasını gösterir ruhsatlar vermesi ve bölgeye sismik araştırma gemileri göndermesi.

Saldıran niteliğiyle örnek: 1991 yılında bağımsızlığını kazanan Ermenistan'ın bağımsızlık bildirgesinde Gümrü Antlaşması ile oluşturulan Türkiye-Ermenistan sınırını tanımadığını açıklamış olması ve söz konusu statünün meşruluğunu sorgulaması.


 

MORAL DESTEK
Üçüncü Aktör Müdahalesi 
Kod: JA
 

Moral Destek

Kriz sırasında üçüncü aktörlerin saldırıya uğrayan tarafın direnç ve kararlılığını koruyabilmesi için meşru zemin içerisinde saldırgana karşı savunmacı tarafa vermiş olduğu destek.

 


 

MÜZAKERE
Kriz Yönetim Tekniği
Kod: G
 

Müzakere

Krizin tarafları arasında gerginlik yaratan konunun barışçıl diplomatik, siyasi yöntemler kullanılarak ele alınması süreci. Müzakere sürecinde taraflar konuyu kendi açılarından dillendirme fırsatı bulabilecekleri gibi karşı tarafın görüş ve çözüm önerilerini de öğrenme fırsatı yakalamış olurlar. Uzlaşma isteğinin yüksek olduğu durumlarda genellikle müzakerelerden sorun çözümüne yönelik bir ilerlemeyle ayrılmak mümkündür. Bununla birlikte asimetrik güç ilişkilerinin olduğu bir krizde müzakere zayıf tarafın aleyhine sonuç doğurabileceğinden tercih edilmeyebilir. Böylesi bir durumda müzakere yerine zayıf taraf ya asimetriyi tersine çevirmeye yönelir ya da hukuki süreçlere başvurmayı tercih edebilir.

Taraflar arasında uyuşmazlık evresinde sözsel görüş ve çıkar ayrılıklarının ortaya çıkması ve bunların müzakere edilmesi bir sonraki evre olan çatışma yönetimine geçilmeden konunun -uyuşmazlığın çözülmesini sağlayabilir. Taraflar arasındaki uyuşmazlık eğer hukuksal-siyasal açıdan çözümlenemeyecek bir nitelikte ise bu durumda müzakerlerin çıkmaza sürüklenmesi ve kısa sürede çatışma safhasına girilmesine yol açabilir.

 


 

CoalaWeb Traffic

Today718
Yesterday2162
This week5135
This month26603
Total643748

Who Is Online

3
Online

18-10-17

TFPC Hızlı İletişim

S5 Box

ÜYE GİRİŞ

Sitemize Hoş Geldiniz

Yine Bekleriz, Dileriz Yararlı Olmuştur...

S5 Register